Israël zet VN-baas Guterres aan de kant en wil 70 procent van Gaza veroveren
Gaza, vrijdag, 29 mei 2026.
Israël bevriest alle contact met VN-chef Guterres. Reden: de VN plaatst Israël op een zwarte lijst voor seksueel geweld. Tegelijk rukt het Israëlische leger op naar 70 procent van Gaza.
De deur dicht voor Guterres
In Israël viel op donderdag 28 mei 2026 een diplomatieke deur hard dicht. VN-ambassadeur Danny Danon kondigde aan dat Israël alle betrekkingen met VN-secretaris-generaal António Guterres bevriest tot het einde van diens mandaat op 31 december 2026 [1][5]. De aanleiding: een nog niet officieel gepubliceerd VN-rapport over seksueel geweld in conflictgebieden, waarin de Israëlische Gevangenisdienst op een internationale zwarte lijst wordt geplaatst [2][7]. Danon was er kort over: ‘We zijn klaar met deze secretaris-generaal’ [1]. De Israëlische buitenlandse dienst beschuldigt Guterres ervan zijn laatste maanden in functie te gebruiken om ‘ongegronde beschuldigingen tegen Israël te fabriceren’ [7]. Danon stelt dat Israël VN-vertegenwoordigers had uitgenodigd om de beschuldigingen ter plekke te onderzoeken, maar dat zij weigerden te komen [1][6]. Dit is overigens niet de eerste keer dat Guterres en Israël botsen. In oktober 2024 werd hij al tot persona non grata verklaard, nadat hij een Iraanse raketaanval op Israël niet snel genoeg veroordeelde [4]. De escalatie van mei 2026 past dus in een patroon van oplopende spanningen dat al jaren duurt [GPT]. Voor Nederlandse lezers is dit relevant: Nederland draagt als VN-lidstaat financieel bij aan de organisatie en heeft er belang bij dat de VN effectief kan opereren als internationale vredeshandhaver. Een Israëlische boycot van de VN-top ondermijnt dat fundament direct.
Zwarte lijst en rechtszaak tegen de New York Times
De diplomatieke breuk komt niet uit de lucht vallen. Al in augustus 2025 waarschuwde het jaarlijkse VN-rapport dat Israël mogelijk op de zwarte lijst voor seksueel geweld in conflicten zou worden gezet [1]. Volgens uitgelekte informatie aan Israëlische media wordt de Israëlische Gevangenisdienst in het rapport van 2026 opgenomen, naast andere Israëlische entiteiten die onder VN-toezicht komen te staan [2]. De VN citeerde eerder al ‘geloofwaardige rapporten’ over seksueel geweld door Israëlische veiligheidsdiensten tegen Palestijnse gevangenen, onder meer in de gevangenis Sde Teiman [7]. Danon noemde de plaatsing op de zwarte lijst ‘een schande’ en beschuldigde Guterres ervan Hamas en Israël op één lijn te stellen [6]. Twee weken vóór de diplomatieke breuk, rond 13 mei 2026, dreigden premier Benjamin Netanyahu en minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar al met een rechtszaak tegen The New York Times vanwege een onderzoeksjournalistiek stuk over seksueel geweld door Israëlische soldaten en kolonisten tegen Palestijnen [2]. Israël belooft de plaatsing op de zwarte lijst te ‘corrigeren’ zodra er een nieuwe VN-secretaris-generaal wordt gekozen in de komende maanden [7].
Zeventig procent van Gaza: Netanyahu schroeft de druk op
Terwijl de diplomatieke ruzie oplaait, gaat het militaire offensief in Gaza onverminderd door. Premier Netanyahu gaf het leger opdracht om de controle over de Gazastrook uit te breiden naar 70 procent [1]. Tijdens het staakt-het-vuren in oktober 2025 controleerde Israël nog ongeveer 50 procent van het gebied [1]. Op 27 mei 2026 maakte Netanyahu tijdens een conferentie op de bezette Westelijke Jordaanoever bekend dat de Israëlische controle inmiddels is opgelopen naar 60 procent [1]. De sprong van 50 naar 60 procent betekent een groei van 20 procent ten opzichte van het staakt-het-vuren. Netanyahu zei letterlijk: ‘We houden Hamas momenteel in een wurggreep’ en ‘Mijn opdracht is om naar 70 procent te gaan’ [1]. Internationaal groeit de bezorgdheid over de gevolgen voor de Palestijnse burgerbevolking, die al zwaar getroffen is door het aanhoudende conflict [GPT]. Voor Nederland, dat humanitaire hulporganisaties in Gaza steunt en diplomatieke druk uitoefent voor een staakt-het-vuren, maakt deze militaire opmars het conflict er niet eenvoudiger op. Meer Israëlische controle over Gaza betekent meer druk op humanitaire corridors en meer politieke hoofdpijn in Den Haag.