Europa en Australië sluiten wetenschapsdeal terwijl Amerika de wetenschap de rug toekeert
Brussel, zaterdag, 13 juni 2026.
Australische onderzoekers mogen vanaf 2027 Europees geld aanvragen. Amerika’s verlies is Europa’s winst.
Australië stapt in de Europese wetenschapsboot
In Australië is dinsdag 10 juni 2026 een belangrijke stap gezet. De Europese Commissie en de Australische regering sloten de onderhandelingen af over Australiës toetreding tot Horizon Europe, het Europese onderzoeksprogramma met een budget van 93,5 miljard euro [1][5]. Concreet betekent dit: Australische wetenschappers mogen vanaf 2027 subsidies aanvragen in Brussel en Europese consortia leiden [1][5]. De formele ondertekening van het verdrag volgt later in 2026 [5]. Het ging opvallend snel. Over het handelsverdrag tussen de EU en Australië werd acht jaar onderhandeld. Dit wetenschapsakkoord was in één jaar beklonken [1]. Australische minister voor Wetenschap Tim Ayres maakte de deal op dinsdag 10 juni bekend. Europees Commissie-functionaris Cristina Russo reisde speciaal af naar Canberra en Sydney om het akkoord te markeren en te spreken met onderzoekers en universiteiten [2]. Australië is bepaald niet het eerste land dat aansluit bij Horizon Europe. De EU deed eerder deals met Japan, Zuid-Korea, Nieuw-Zeeland, Canada en Egypte. Met India lopen gesprekken [1]. Nieuw-Zeeland laat zien wat er mogelijk is: deelname leverde een twintigvoudige terugkeer op de inleg op, met projecten ter waarde van meer dan 247 miljoen euro [4]. Australië betaalt straks mee aan de pot — maar kan ook fors profiteren.
Amerika haakt af, Europa pakt door
De timing is geen toeval. In de Verenigde Staten staat de wetenschap zwaar onder druk. De regering-Trump bezuinigt op onderzoeksbudgetten en schrapt meetnetwerken [1]. Het gevolg: Europese financiers zien twee tot vijf keer meer aanvragen van Amerikaanse onderzoekers binnenkomen dan in voorgaande jaren [1]. Die onderzoekers willen gewoon hun werk kunnen doen — en zoeken daarvoor een plek in Europa. De Europese Commissie speelt hier slim op in. Ze stelt voor het volgende zevenjaarsbudget van Horizon Europe te laten groeien van 94 miljard naar 175 miljard euro. Onderhandelingen met het Europees Parlement en de lidstaten lopen [1]. Voor Nederland is dit direct relevant. Nederlandse universiteiten en kennisinstellingen werken al samen met Australische partners op gebieden als klimaatmodellering, biomedisch onderzoek en hernieuwbare energie [5]. Zodra het akkoord in 2027 ingaat, kunnen Nederlandse en Australische wetenschappers samen projecten leiden onder de zogenoemde ‘tweede pijler’ van Horizon Europe [1][5]. Die pijler richt zich op wereldwijde uitdagingen: schone energie, gezondheid, digitale technologie, AI en geavanceerde productie [4][5]. Kortom: een Nederlandse klimaatwetenschapper kan straks een consortium leiden mét een Australisch instituut en daarvoor gewoon Europees geld aanvragen.
Wat betekent dit voor Nederlandse onderzoekers?
Australische organisaties mogen onder het akkoord op gelijke voet met EU-lidstaten deelnemen aan Horizon-projecten [5]. Dat opent ook deuren voor Nederland. Australische universiteiten zoals de University of Melbourne en de University of Sydney zijn al betrokken bij het akkoord [5]. De samenwerking bouwt voort op meer dan dertig jaar wetenschappelijke banden: Australische organisaties namen al deel aan 239 Horizon Europe-projecten, met een succespercentage van 24,39 procent [5]. De lopende ronde van Horizon Europe loopt tot eind 2027 [4][5]. Australische onderzoekers hebben dus nog maar kort de tijd om aanvragen in te dienen voor de huidige cyclus. Daarna moeten zowel Australië als de EU beslissen hoe de samenwerking verder gaat [4]. Het geopolitieke schaakspel om kennis en talent is in volle gang [1]. En Nederland, met zijn sterke onderzoekstraditie, staat midden op het bord.