asml redt straks onze economie, maar wie redt asml van china?

2026-06-24 politiek

Den Haag, woensdag, 24 juni 2026.
Nederland stapt in een Amerikaans clubje om minder afhankelijk te worden van Chinese chips. Goed nieuws voor asml, dat nu met miljarden steun zijn machines veilig kan bouwen. Maar er zit een addertje onder het gras: de vs willen nog strengere exportregels voor China, en dat kan asml flink pijn doen. Terwijl China gewoon doorgaat met innoveren, zitten wij in Den Haag vooral te praten. De vraag is niet óf we een probleem hebben, maar of onze politici slim genoeg zijn om het op te lossen. Want als we blijven hangen in wetjes en regeltjes, wint China straks alsnog – zonder dat we het doorhebben.

asml’s miljardenredding en het politieke spel

Minister Sjoerd Sjoerdsma (D66) zette gisteren zijn handtekening onder de Pax Silica-overeenkomst in Washington. Met deze stap krijgt ASML toegang tot miljarden aan onderzoeksgeld en productiesteun [1]. Dat klinkt als goed nieuws voor Veldhoven, waar de chipmachinemaker zijn hightech-apparaten bouwt. Maar er zit een stevige tegenvaller aan: de Amerikanen willen nog strengere exportregels voor China, en dat kan ASML flink raken. De Match Act, een Amerikaans wetsvoorstel, dwingt bondgenoten om samen nieuwe beperkingen op te leggen aan de export van geavanceerde chiptechnologie [6]. Lukt dat niet, dan dreigen de VS met eigen wetgeving die andere landen simpelweg oplegt [6]. ASML, dat nu al 15 procent van zijn omzet in China verdient, zit klem tussen de belangen van Den Haag en Washington [GPT]. Premier Rob Jetten (D66) bracht het onderwerp al in april ter sprake tijdens zijn bezoek aan de VS. ‘Het was een van de belangrijkste redenen voor mijn reis,’ zei hij toen [6]. Maar praten is één ding, handelen is iets anders. Terwijl China gewoon doorgaat met innoveren, blijft Nederland vooral hangen in overleg en procedures.

de techkloof die ons duur kan komen te staan

De Pax Silica-alliantie moet Nederland minder afhankelijk maken van China, maar of dat lukt, is nog maar de vraag. Want laten we eerlijk zijn: onze politici missen vaak de technische kennis om echt slagvaardig te kunnen optreden [2]. Sjoerdsma studeerde politicologie, Jetten bestuurskunde – prima voor het schrijven van wetten, maar minder handig als het gaat om het begrijpen van chipmachines of halfgeleiders [GPT]. In China zitten juist ingenieurs aan de knoppen, zoals president Xi Jinping, die zelf een technische achtergrond heeft [2]. Dat verschil in expertise kan op termijn een groot probleem worden. Want terwijl wij in Den Haag discussiëren over regels en procedures, bouwt China gewoon door aan zijn eigen chipindustrie. En als wij straks achterlopen, zijn het niet onze politici die de rekening betalen, maar bedrijven als ASML en hun werknemers. De vraag is dus niet óf we een probleem hebben, maar of we het op tijd oplossen. Of blijven we hangen in mooie praatjes en wetjes, terwijl de rest van de wereld gewoon doorgaat?

wie redt wie eigenlijk?

Nederland stapt in een Amerikaans clubje om minder afhankelijk te worden van China, maar tegelijkertijd dreigen de VS ons op te zadelen met nog strengere regels [1][6]. Dat is een beetje als een reddingsboei die je vastpakt, terwijl er een anker aan vastzit. ASML kan nu rekenen op financiële steun, maar moet misschien wel afscheid nemen van een flink deel van zijn Chinese afzetmarkt. En dat terwijl China juist bezig is om zijn eigen chipindustrie op te bouwen, met of zonder ons [2]. De EU wil zich ook aansluiten bij Pax Silica, maar dat duurt nog even [1]. Tegen die tijd is China misschien al een stuk verder. Onze politici roepen graag dat Nederland een leidende rol speelt in de chipindustrie, maar als we niet oppassen, worden we straks ingehaald door landen die wél weten wat ze doen. En dan is het niet ASML dat onze economie redt, maar de overheid die ASML de nek omdraait met te veel regels en te weinig daadkracht.

Bronnen

chipproductie technologische onafhankelijkheid