Israël vocht de oorlog tegen Iran vanuit Azerbeidzjan, op 97 kilometer van Tabriz
Bakoe, vrijdag, 5 juni 2026.
Tientallen Israëlische commando’s en Mossad-agenten opereerden geheim vanuit Azerbeidzjan. Zo dichtbij Iran dat ze drones konden inzetten en de IRGC-inlichtingenchef konden liquideren.
Geheime basis op 97 kilometer van de vijand
In Azerbeidzjan, het kleine Kaukasische land dat grenst aan Iran, opereerden tientallen Israëlische commando’s en Mossad-agenten in het geheim tijdens de oorlog met Iran. Dat onthulde CNN op 4 juni 2026 op basis van meerdere bronnen [1][5]. De troepen — waaronder special forces, Mossad-personeel en een elite luchtreddings- en gevechtseenheid, de zogenoemde 669-eenheid — werkten vanuit meerdere geheime locaties in het zuiden van Azerbeidzjan [1]. De dichtstbijzijnde post lag op slechts ongeveer 97 kilometer van de Iraanse stad Tabriz [1][5]. Ter vergelijking: dat is iets verder dan de afstand Amsterdam–Utrecht, maar dan met een vijandige atoomstaat aan de overkant. De operatie begon medio januari 2026, toen de Israëlische luchtmacht en speciale eenheden met stealth-vliegtuigen geavanceerde afluisterapparatuur langs de grens installeerden [5]. Vanuit die positie bedienden de Israëlische troepen drones en voerden ze spionagemissies uit gericht op het noorden van Iran [1][5].
Liquidatie en een groter netwerk
De basis in Azerbeidzjan leverde tastbare resultaten op. Op 4 maart 2026 werd vanuit deze locatie de moordaanslag uitgevoerd op Rahman Moghaddam, het hoofd van de inlichtingendienst van de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) [1][5]. Moghaddam gold als de organisator achter een complot om de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump te vermoorden [5]. Een dag later, op 5 maart 2026, troffen Iraanse drones een vliegveldterminal in de Azerbeidzjaanse enclave Nachitsjevan — vermoedelijk een Iraanse vergelding [5]. Op 6 maart 2026 verijdelde de Azerbeidzjaanse staatsveiligheidsdienst vervolgens een Iraans complot tegen Israëlische en Joodse doelen, in een operatie die later werd erkend als een gezamenlijke actie van de Mossad, Shin Bet en de IDF [1][5]. De Azerbeidzjaanse ambassade in Washington wil er niets van weten: een woordvoerder stelde dat Azerbeidzjan “unfounded claims regarding the alleged use of Azerbaijan’s territory for operations against third countries” resoluut afwijst [1][5]. De basis in Azerbeidzjan was overigens geen losstaand avontuur. Israël onderhield ook twee geheime logistieke bases in Irak (actief tot begin maart 2026), een geheim Iron Dome-systeem met IDF-personeel in de Verenigde Arabische Emiraten, en een militaire positie in Somaliland — officieel erkend door Israël in december 2025 [1][5]. Samen vormden deze locaties een ring rondom Iran die de operationele reikwijdte van Israël met honderden kilometers vergrootte [1].
Waarom dit er voor Nederland toe doet
Azerbeidzjan en Israël onderhouden al jaren nauwe banden: Azerbeidzjan levert olie aan Israël, en Israël levert geavanceerde wapentechnologie terug, waaronder de Iron Dome die Azerbeidzjan in 2016 aankocht en inzette in conflicten om Nagorno-Karabach [1]. Gershon Kogan, specialist Iran aan het Begin-Sadat Center for Strategic Studies, omschrijft de Israëlische strategie in Azerbeidzjan als “deliberately low-profile, relying on arms transfers, intelligence cooperation, and long-term technological interdependence in the security sector” [1]. Voor Nederlanders is dit meer dan ver-van-mijn-bed-nieuws. De onthulling laat zien dat de oorlog tussen Israël en Iran zich ver buiten het directe strijdtoneel afspeelde — via verborgen netwerken in landen die officieel neutraal leken. Dat raakt rechtstreeks aan de stabiliteit van een regio waaruit Nederland een aanzienlijk deel van zijn energie betrekt [GPT]. Bovendien roept het vragen op over de rol van bondgenoten: als kleine landen als Azerbeidzjan en Somaliland stilzwijgend meedoen aan een regionale proxy-oorlog, hoe ver reikt dan de verantwoordelijkheid van andere partners — ook binnen de NAVO? [GPT] Joshua Kucera, senior analist bij Crisis Group, vat het treffend samen: “Azerbaijan is increasingly trying to position itself as a regional power, and that includes being a sort of bridge at times between Israel and Arab and other states” [1]. Die brug bleek tijdens de oorlog met Iran steviger — en geheimer — dan iemand wist.