Europa's nieuwe asielregels gaan over één maand in werking terwijl Nederland nog geen implementatiewet heeft
Brussel, dinsdag, 12 mei 2026.
Op 12 juni 2026 treden de strengste Europese asielregels ooit in werking, maar Nederland heeft nog altijd geen goedgekeurde implementatiewet. De IND moet dan wel volgens de nieuwe EU-regels werken, waarbij aanmeldgehoren grotendeels vervallen en juridische bijstand niet meer verplicht is. Asielzoekers krijgen voortaan een verblijfsstatus voor drie jaar in plaats van vijf, maar mogen na drie maanden al werken. VluchtelingenWerk waarschuwt dat versnelde procedures tot meer onzorgvuldigheid leiden en huidige asielzoekers langer moeten wachten omdat nieuwe zaken voorrang krijgen.
Eerste Kamer moet deze week nog beslissen
De Eerste Kamer buigt zich in de week van 18 mei 2026 over de Uitvoerings- en implementatiewet Asiel- en migratiepact 2026 [1]. Het demissionaire kabinet-Schoof diende deze wet eind 2025 in, waarna de Tweede Kamer hem in april 2026 aannam [1]. De IND waarschuwt dat uitstel problemen oplevert: “De Europese verordeningen hebben directe werking. Niet uitvoeren is geen optie. Als nationale wetgeving niet tijdig is aangepast, ontstaat spanning tussen Europese verplichtingen en nationale werkwijzen” [1]. Deze spanning kan volgens de dienst “de uitvoerbaarheid bemoeilijken, waardoor tijdig beslissen extra onder druk komt te staan” [1].
Nederland kiest voor strengere aanpak dan nodig
Minister Faber’s implementatiewet draagt volgens VluchtelingenWerk een “PVV-stempel” die mensen ontmoedigt om naar Nederland te komen [1]. Klein Hofmeijer van de organisatie benadrukt dat Nederland strengere maatregelen kiest dan verplicht: “De Europese Asielprocedureverordening maakt het mogelijk om uitzonderingen te maken voor specifieke groepen. Nederland doet alsof strengere maatregelen verplicht zijn onder het EU-pact, maar dat is niet zo” [1]. VluchtelingenWerk pleit voor uitzonderingen voor kwetsbare groepen zoals politieke opposanten, academici en journalisten [1]. Het toont de tegenstelling aan met Egypte: Nederland wijst 46 procent van de asielaanvragen uit dat land toe, terwijl Egypte op de EU-lijst van veilige landen staat [1].
Problemen verschuiven naar de rechtbank
De nieuwe regels brengen concrete veranderingen. Asielzoekers verliezen hun recht op verplichte juridische bijstand in de eerste fase en medische keuringen vervallen [1]. Het moment waarop een advocaat kon reageren op een voorgenomen afwijzing verdwijnt [1]. Klein Hofmeijer verwacht dat dit tot meer problemen leidt: “Het recht om naar de rechter te stappen blijft bestaan, maar we verwachten dat de wachttijden daar juist gaan oplopen omdat er meer mensen onterecht worden afgewezen. Het probleem zal zich dus verplaatsen, in plaats van dat het wordt opgelost” [1]. De IND erkent dat niet alles meteen soepel verloopt: “Niet alles zal meteen goed gaan en processen zullen ook na 12 juni moeten worden vervolmaakt” [1].