twee jaar na het schandaal: jongeren van zikos-afdelingen wachten nog steeds op hulp en excuses
Den Haag, zaterdag, 13 juni 2026.
Vijf jongeren uit het rapport Eenzaam gesloten (2024) zijn inmiddels overleden. De rest kampt nog steeds met trauma’s, angst en lichamelijke klachten na misstanden in de gesloten jeugdzorg. Ondanks beloften van de overheid en een aangenomen motie voor excuses, is er nog niets gebeurd. De jongeren wachten al twee jaar op erkenning en nazorg. Het nieuwe rapport Eenzaam gestorven (2026) laat zien dat 38 van de 51 ondervraagde jongeren een suïcidepoging deden. De Tweede Kamer debatteerde op 11 en 12 juni 2026 over het falende systeem, maar concrete oplossingen blijven uit. Terwijl de kosten voor jeugdzorg stijgen naar 8 miljard euro per jaar, krijgen de meest kwetsbare kinderen nog steeds niet de hulp die ze nodig hebben.
twee jaar wachten op erkenning
Stadskanaal, 13 juni 2026 - Het is twee jaar geleden dat het rapport Eenzaam gesloten de misstanden op de ZIKOS-afdelingen blootlegde. Toch wachten de jongeren nog steeds op excuses en nazorg. Vijf van de 51 jongeren uit het eerste onderzoek zijn inmiddels overleden [1]. Van de overgebleven 51 deelnemers aan het vervolgrapport Eenzaam gestorven deden er 38 een suïcidepoging [2]. De jongeren kampen nog steeds met psychische klachten (96%) en lichamelijke klachten (74%) [2]. Jason Bhugwandass, ervaringsdeskundige en auteur van beide rapporten, noemt het ‘onthutsend’ dat hij opnieuw het initiatief moest nemen om de misstanden aan te kaarten [3]. Rutger Hageraats van het Nederlands Jeugdinstituut reageert: ‘De verhalen van deze jongeren raken ons diep. Hun verhalen laten zien hoe groot de gevolgen zijn van wat zij hebben meegemaakt en hoe dat nog elke dag doorwerkt in hun leven nu’ [3].
politiek debat zonder oplossingen
In de Tweede Kamer werd op 11 en 12 juni 2026 opnieuw gedebatteerd over de misstanden in de gesloten jeugdzorg. Kamerlid Synhaeve (D66) benadrukte dat de uitgaven aan jeugdzorg zijn gestegen van 3.600 billion in 2016 naar 8.000 billion in 2026, maar dat de meest kwetsbare kinderen nog steeds niet de juiste hulp krijgen [4]. Kamerlid Moinat (Groep Markuszower) noemde de kostenexplosie en perverse prikkels in het systeem: ‘De kosten stijgen ieder jaar verder. Rapporten stapelen zich op. Organisaties groeien. Bestuurders wisselen elkaar af’ [5]. Ondanks een aangenomen motie voor excuses in 2024, heeft het kabinet nog steeds geen excuses aangeboden [6]. Kamerlid Westerveld (PRO) vergeleek de gesloten jeugdzorg met oude gevangenissen: ‘Een kind met complexe mentale problemen komt in de gesloten jeugdzorg terecht. Dat zijn vaak gewoon letterlijk oude gevangenissen’ [7].
concrete voorbeelden van falend systeem
De recente casus in Stadskanaal laat zien hoe ernstig het systeem faalt. Een 6-jarig meisje werd stelselmatig gemarteld: vastgebonden in een kelder, urenlang onder een ijskoude douche gezet, gedwongen haar eigen braaksel te eten en bedreigd met het breken van haar vingers [8]. De school meldde al in 2025 signalen van mishandeling, maar het kind raakte pas in februari 2026 in een coma door ondervoeding [8]. De William Schrikker Stichting, verantwoordelijk voor de zorg, scoorde in 2025 onvoldoende bij inspecties van de IGJ en Inspectie Justitie en Veiligheid [8]. Dit is niet de eerste keer dat deze stichting faalt; eerder ging het ook mis in Vlaardingen [9]. Kamerlid Van Meetelen (PVV) pleit voor een landelijke spoedroute voor acute signalen, waarbij binnen 24 uur een veiligheidsbesluit moet worden genomen [10].