belgië laat taliban toe in brussel: waarom dit een gevaarlijk spel is

2026-06-22 buitenland

Brussel, maandag, 22 juni 2026.
Voor het eerst sinds de taliban in 2021 de macht grepen, lopen vijf van hun leden deze week door brussel. België gaf ze een visum – maar alleen voor één dag en alleen voor belgië. De eu wil praten over het terugsturen van afghaanse asielzoekers, ook vrouwen en meisjes die daar hun leven riskeren. Mensenrechtenorganisaties zijn furieus: ‘deportatie naar afghanistan is een schending van internationaal recht’. Toch ziet de eu het als een ‘technisch overleg’, zonder de taliban officieel te erkennen. Maar wat gebeurt er als europa de deur op een kier zet voor een regime dat meisjes verbiedt naar school te gaan? En waarom doet belgië mee, terwijl het zelf eerder nog tegen was? De antwoorden roepen meer vragen op dan ze beantwoorden.

een visum voor één dag: waarom belgië de regels buigt

Brussel wordt deze week gastheer voor vijf talibanleden. België gaf ze een visum – maar alleen voor één dag en alleen voor belgisch grondgebied. Het is de eerste keer sinds de taliban in 2021 de macht grepen dat ze officieel voet zetten in een eu-land voor een formeel overleg [1][2]. De eu wil praten over de terugkeer van afghaanse asielzoekers, ook vrouwen en meisjes die in afghanistan hun leven riskeren. De visa zijn strikt beperkt: geldig voor één dag, alleen voor belgië en niet voor schengen [3]. De exacte datum van het bezoek wordt niet bekendgemaakt, uit veiligheidsoverwegingen [1].

België volgt hiermee het zogenaamde ‘zetelbeleid’. Brussel herbergt immers de hoofdzetels van veel internationale instellingen, waaronder de europese commissie. Voor die instellingen gelden uitzonderingen op de visumregels [4]. Minister van buitenlandse zaken maxime prévot (les engagés) verdedigde de beslissing: ‘als belgië zich zou uitspreken over de wenselijkheid van uitnodigingen van europese instellingen, zouden we het risico lopen de positie van brussel als internationale en diplomatieke hoofdstad te verzwakken’ [4]. Toch is het opvallend: vorige week nog keurde prévot persoonlijk de uitnodiging van de eu af, omdat het talibanregime berucht is om zijn mensenrechtenschendingen [5]. Nu gaat het plots toch door.

De veiligheidsdiensten van belgië – staatsveiligheid en de militaire inlichtingendienst adiv – zagen geen directe bedreiging in de vijf talibanleden. Ze concluderen dat er ‘geen informatie was op basis waarvan kon worden geconcludeerd dat de betrokken personen een bedreiging vormen op belgisch grondgebied’ [1]. Toch blijft het wringen: hoe kan een regime dat meisjes verbiedt naar school te gaan en vrouwen het recht op werk en vrij verkeer ontzegt, ooit veilig genoeg zijn voor een gesprek in het hart van europa? [GPT]

deportatie naar gevaar: wat staat er op het spel?

De eu wil met de taliban praten over de terugkeer van afghaanse asielzoekers. Dat gaat niet alleen om criminelen, maar ook om mensen die geen recht hebben om in europa te blijven [6]. De europese commissie benadrukt dat het een ‘technisch overleg’ is, geen politieke erkenning van het talibanregime [3]. Toch is het een gevaarlijk signaal, vinden mensenrechtenorganisaties. Amnesty international noemt het ‘roekeloos en gevaarlijk’ om mensen terug te sturen naar afghanistan [2]. Het land is sinds de machtsovername door de taliban alleen maar onveiliger geworden.

Afghanistan is momenteel een van de gevaarlijkste landen ter wereld voor vrouwen en meisjes. Onder het talibanregime mogen meisjes niet meer naar school na de basisschool, vrouwen mogen niet werken en hebben geen vrij verkeer [2]. Het european network of migrant women noemt deportatie van afghaanse vrouwen en meisjes een ‘schending van internationaal recht’ [7]. Toch willen zo’n 20 eu-lidstaten afghaanse asielzoekers terugsturen, vooral als ze een strafblad hebben [2].

De eu heeft al eerder geprobeerd om afspraken te maken met de taliban over terugkeer. In januari 2026 reisde johannes luchner, plaatsvervangend hoofd van de eu-afdeling binnenlandse zaken, naar kabul voor gesprekken [6]. Hij zei toen dat het in eerste instantie gaat om criminelen, maar dat ook andere afghanen met een terugkeerbevel kunnen volgen. Toch is er binnen de eu veel weerstand. De commissie weigert zelfs te zeggen of er vrouwelijke medewerkers aanwezig zullen zijn bij het overleg in brussel, uit angst dat de taliban alleen met mannen willen praten [6]. Hoe kan europa dan ooit garanderen dat de rechten van afghaanse vrouwen worden beschermd?

een kier in de deur: wat betekent dit voor nederland?

Nederland kijkt met argusogen naar de ontwikkelingen in brussel. De nederlandse regering heeft zich terughoudend opgesteld als het gaat om directe contacten met de taliban [GPT]. Toch kan het overleg in brussel gevolgen hebben voor het nederlandse migratiebeleid. Als de eu afspraken maakt met de taliban over terugkeer, kan dat betekenen dat ook nederland meer afghaanse asielzoekers moet terugsturen.

In nederland verblijven momenteel duizenden afghaanse asielzoekers. Velen van hen zijn gevlucht voor het talibanregime en vrezen voor hun leven als ze terug moeten [GPT]. Toch heeft nederland vorig jaar, net als andere eu-landen, aangegeven dat het afghaanse asielzoekers zonder recht op verblijf wil terugsturen, vooral als ze een strafblad hebben [2]. De vraag is nu: hoe ver gaat europa in het normaliseren van contacten met een regime dat mensenrechten systematisch schendt?

De beslissing van belgië om visa te verlenen aan talibanleden zet de deur op een kier. Voorstanders zeggen dat dialoog nodig is om praktische oplossingen te vinden. Tegenstanders vrezen dat het de positie van de taliban versterkt en een gevaarlijk precedent schept. Voor nederland betekent het in elk geval dat het onderwerp hoog op de politieke agenda zal staan. De tweede kamer zal zich ongetwijfeld buigen over de vraag: hoe ver mogen we gaan in het onderhandelen met een regime dat vrouwen en meisjes hun meest basale rechten ontneemt? [alert! ‘nederlandse reactie op belgische beslissing nog niet officieel bekend’]

Bronnen

Taliban EU-overleg