Sjoerdsma redt zijn begroting met geleend geld uit de toekomst
Den Haag, donderdag, 4 juni 2026.
Minister Sjoerdsma sluit een deal voor 380 miljoen euro ontwikkelingshulp, maar betaalt die met geld dat eigenlijk pas in 2031 beschikbaar was. Volgend jaar gaapt er een nieuw gat.
De deal: 380 miljoen, maar het geld bestaat al
Minister Sjoerd Sjoerdsma (D66) sloot woensdagavond 3 juni 2026 een akkoord met GroenLinks-PvdA — dat binnenkort verdergaat als Pro — over extra geld voor ontwikkelingshulp [1][4]. De deal was broodnodig. Sjoerdsma dreigde zijn begroting te verliezen in de Eerste Kamer, iets wat voor het laatst in 1919 gebeurde [4]. Over die voorgeschiedenis berichtten wij eerder uitgebreid: Minister Sjoerdsma gooit zijn eigen glazen in met UNRWA-besluit. Het totale bedrag komt uit op 380 miljoen euro, waarvan 328 miljoen euro rechtstreeks naar ontwikkelingssamenwerking gaat en de rest naar noodhulp [1][4]. Klinkt goed. Maar hier zit de adder onder het gras: het gaat om een zogeheten kasschuif [4]. Sjoerdsma haalt geld naar voren dat eigenlijk pas later beschikbaar was. Concreet: 202 miljoen euro komt uit de begroting van 2031, en 178 miljoen euro uit de begroting van 2028 en 2029 [2][4]. Het is dus geen nieuw geld. Het is toekomstig geld dat nu alvast wordt opgemaakt. JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen vatte het treffend samen: ‘Jesse Klaver en de minister drinken een kratje bier op van volgende week, en volgende week is er geen bier meer.’ [1]
Geheime deal en scheuren in de coalitie
Achter de schermen speelde nog iets anders. RTL Nieuws en de NOS meldden op 3 juni 2026 dat VVD en D66 een schaduwafspraak hebben gesloten [2][3]. De deal luidt: D66 staakt haar verzet tegen een wet die het verheerlijken van terrorisme strafbaar stelt, en in ruil daarvoor blokkeert de VVD het extra geld voor ontwikkelingshulp niet langer [3]. VVD-minister Van Weel van Justitie en Veiligheid mag het wetsvoorstel daardoor opnieuw indienen bij de Tweede Kamer [2][3]. D66 had die wet tijdens eerdere coalitieonderhandelingen juist mondeling van tafel gekregen, vanwege kritiek van onder meer de Raad voor de Rechtspraak op mogelijke inperking van de vrijheid van meningsuiting [3]. Sjoerdsma ontkende in een formele brief aan de Tweede Kamer dat de terrorismewet onderdeel is van de begrotingsafspraken [3]. De oppositie gelooft daar niets van. Pro-Kamerlid Kröger zei ‘geschokt’ te zijn toen ze van de schaduwdeal hoorde [2][3]. Volt-leider Laurens Dassen vroeg zich hardop af: ‘Welke andere dealtjes zijn er nog meer beklonken?’ [3] En ook binnen de coalitie kraakt het: VVD wil volgend jaar geen extra geld vrijmaken voor ontwikkelingshulp, terwijl D66 en CDA daar wel voor openstaan [1].
Volgend jaar: een dieper ravijn
De deal geeft Sjoerdsma lucht voor 2026. Maar voor 2027 en verder is er geen akkoord, geen garantie en geen oplossing [1][2]. Het geld uit de toekomst is immers al op. ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder waarschuwde daarom: ‘Over een paar maanden zitten we in een dieper ravijn dan we nu zitten.’ [1] Voor hulporganisaties en ontwikkelingslanden die rekenen op Nederlandse steun — denk aan noodhulp in Libanon en Soedan, de bestrijding van ebola en niet-militaire steun aan Oekraïne — betekent dit dat de onzekerheid groot blijft [2]. De deal van woensdagavond koopt tijd. Of het ook structurele oplossingen oplevert, is vooralsnog onduidelijk [alert! ‘er zijn geen concrete afspraken gemaakt over de begroting na 2026’]. Donderdag 4 juni 2026 debatteert de Tweede Kamer met Sjoerdsma over de begrotingsaanpassingen voor dit jaar [4]. Wordt vervolgd — en waarschijnlijk snel.