Kabinet geeft burgemeesters nieuwe macht om snelwegblokkades direct te stoppen
Den Haag, woensdag, 3 juni 2026.
Demonstranten op snelwegen en spoorwegen kunnen voortaan sneller worden afgevoerd. Burgemeesters krijgen nieuwe bevoegdheden om dit te doen, zonder dat een ramp nodig is als rechtvaardiging.
Bus komt eraan
Het kabinet stuurde op woensdag 3 juni 2026 een brief naar de Tweede Kamer met daarin één duidelijke boodschap: wie op de snelweg of het spoor gaat zitten, wordt voortaan sneller opgeruimd [1][2]. De sleutel zit in een nieuwe bevoegdheid voor burgemeesters. Zij mogen demonstranten straks gedwongen verplaatsen bij ‘ernstige verstoringen’ — bijvoorbeeld met een bus naar een andere plek in dezelfde gemeente [1][2]. Nu ligt de lat nog veel hoger: een burgemeester mag iemand alleen ‘ophouden’ als er sprake is van ernstige wanordelijkheden of zelfs een ramp [1][2]. Die drempel verdwijnt dus. Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid is helder: ‘Demonstreren is een grondrecht, maar het opzettelijk platleggen van snelwegen en spoorwegen overschrijdt de grens van het toelaatbare en moet sneller worden beëindigd’ [3]. Denk aan de blokkades van Extinction Rebellion op de A12 in Den Haag, die voor grote verkeerschaos zorgden [3].
Strenger straffen, geen nieuw strafbaar feit
Het kabinet onderzocht of het blokkeren van wegen en spoorlijnen apart strafbaar moest worden gesteld. Conclusie: niet nodig [1][2]. De bestaande wet biedt al genoeg mogelijkheden voor straffen. Wat wél verandert: het Openbaar Ministerie gaat vaker in hoger beroep als rechters te lage straffen opleggen [1][2]. Schade verhalen op de daders wordt ook actiever ingezet [1][2]. Bivakmutsen blijven toegestaan bij demonstraties — een totaalverbod gaat het kabinet te ver [1][2]. Reden: Eritrese demonstranten dragen maskers om hun familie in Eritrea te beschermen tegen represailles van het regime [2]. Wel kan een bivakmuts bij rellen al leiden tot een hogere straf [1][2]. Over abortusklinieken is het kabinet kortaf: rechters hebben al bepaald dat groepen anti-abortusdemonstranten weg moeten bij de ingang. Eenmansprotesten zijn nog een aandachtspunt, maar extra maatregelen zijn vooralsnog niet besloten [1][2].
Grondrecht onder druk?
Het demonstratierecht staat in de Grondwet en beschermt burgers die hun stem willen laten horen [GPT]. Het kabinet-Schoof, dat sinds 2 juli 2024 regeert, benadrukt dat dit recht overeind blijft [3]. De nieuwe maatregelen richten zich specifiek op demonstraties die vitale infrastructuur blokkeren en veiligheidsrisico’s veroorzaken [1][2][3]. Of de balans tussen handhaving en vrijheid goed is getrokken, zal de Tweede Kamer beoordelen. Het debat komt eraan — en dat belooft levendig te worden [alert! ‘Geen concrete debatdatum vermeld in de bronnen’].