Daklozen kunnen geen bezwaar maken tegen de overheid terwijl andere burgers dat wel kunnen
Nederland, maandag, 20 april 2026.
Nederlandse daklozen zitten vast in een juridisch gat. Gemeenten weigeren vaak officiële besluiten te nemen over opvangaanvragen van ‘te zelfredzame’ daklozen. Geen besluit betekent geen bezwaarmogelijkheid. Raadsheer Bruggeman noemt dit strijdig met bestuursrecht. Minister Sterk wil dit veranderen. De paradox: juist de kwetsbaarsten hebben geen toegang tot rechtsbescherming die andere burgers wel hebben.
Gemeenten stoppen procedures zonder officieel besluit
In 27 van de 44 Nederlandse kerngemeenten werken ambtenaren ‘beschikkingsvrij’ [1]. Dit betekent dat daklozen die als ‘te zelfredzaam’ worden beoordeeld, geen officiële Wmo-beschikking krijgen [1]. De procedure stopt gewoon. Geen papier, geen besluit, geen mogelijkheid om bezwaar aan te tekenen [1]. Straatarts Michelle van Tongerloo schreef in 2023: ‘De eerste zelfredzame dakloze moet ik nog leren kennen’ [1]. Toch beoordelen gemeenten regelmatig dat daklozen hun problemen zelf kunnen oplossen. Deze mensen belanden in wat experts een ‘bestuursrechtelijk limbo’ noemen [1]. Ze zitten vast tussen hoop en hulpeloosheid.
Rechters en minister willen dit veranderen
Kees-Willem Bruggeman, raadsheer bij de Centrale Raad van Beroep, is duidelijk: ‘Het niet sturen van een beschikking is vrijwel altijd in strijd met het stelsel van het algemeen bestuursrecht’ [1]. Minister Mirjam Sterk (CDA) van Langdurige Zorg erkent het probleem: ‘Ik vind het belangrijk dat alle dakloze mensen een formele aanvraag kunnen doen, en de rechtsbescherming hebben om in bezwaar te gaan tegen een besluit van de gemeente’ [1]. Voor andere overheidsbeslissingen betalen burgers slechts 50 euro om naar de rechter te stappen [1]. Daklozen krijgen die kans niet eens.
Geldgebrek dwingt gemeenten tot creatieve oplossingen
De Rijksoverheid hanteert een ‘op is op’-beleid voor Wmo-gelden [1]. Gemeenten hebben geen maximumbedrag voor daklozenopvang - wie recht heeft, moet het krijgen [1]. Maar het geld raakt op. Personeelstekorten maken het er niet makkelijker op [1]. Dus kiezen ambtenaren voor ‘creatieve’ oplossingen: mondelinge afwijzingen of adviesbrieven in plaats van juridisch waterdichte beschikkingen [1]. Het scheelt tijd en papierwerk. Maar het betekent ook dat de zwaksten in de samenleving verstoken blijven van fundamentele rechtsbescherming die andere burgers wel hebben [1]. In 2024 bleek dat dit probleem ook bij jeugdhulp voorkomt [1].