De PVV-minister die gemeenten verrast door gewoon zijn werk te doen
Den Haag, zondag, 31 mei 2026.
Van den Brink pakt de spreidingswet aan waar zijn voorgangers faalden. Burgemeesters zuchten opgelucht: eindelijk een normaal gesprek met Den Haag.
Een PVV’er die gewoon zijn werk doet
Bart van den Brink (CDA) [alert! ‘Trouw noemt Van den Brink een PVV-minister, maar NRC omschrijft hem als minister van Asiel en Migratie namens het CDA – de bronnen spreken elkaar tegen over zijn partijlidmaatschap’] trad circa 2 mei 2026 aan als minister van Asiel en Migratie [1]. Vier weken later, op 30 mei 2026, stuurde hij een brief naar alle Nederlandse gemeenten [1]. De boodschap: regel noodopvang, en snel. Want meer dan honderd gemeenten vangen op dit moment helemaal geen asielzoekers op [1]. De spreidingswet verplicht hen dat wel [GPT]. Uiterlijk 13 juni 2026 ontvangt elke gemeente een individuele brief met de vraag hoe het staat met de voortgang [1]. Wie onvoldoende doet, riskeert toezicht van het ministerie [1]. Dat is stevige taal. Maar wat opvalt: burgemeesters reageren niet met verzet, ze reageren met opluchting. NRC noemde Van den Brink op 29 mei 2026 ‘zo verfrissend’ omdat hij ‘gewoon zijn werk doet’ en het eigen partijbelang niet laat prevaleren [3]. Voor een minister is dat blijkbaar bijzonder genoeg om op te vallen.
Wat voorgangers lieten liggen
Om te begrijpen waarom gemeenten nu opgelucht ademhalen, is een korte terugblik nodig. Onder het kabinet-Schoof weigerden voormalig minister Marjolein Faber (PVV) en minister Mona Keijzer (BBB) de spreidingswet uit te voeren of te handhaven [1]. Het gevolg: de relatie tussen het Rijk en gemeenten verslechterde flink, en extreem protest rond azc’s werd genormaliseerd [1]. Burgemeester Mark Boumans van Doetinchem weet daar alles van. In september 2025 stemde zijn gemeenteraad in met de opvang van 100 asielzoekers – waarop demonstranten vuurwerk naar het gemeentehuis gooiden [1]. Burgemeester Jack Mikkers van Den Bosch had begin april 2026 een snelwegblokkade op de A59 en een vuurwerkexplosie in Engelen voor zijn kiezen [1]. En burgemeester Hans van der Pas van Maashorst kende felle protesten in Uden in 2025 [1]. Drie burgemeesters, drie steden, één patroon: geweld als reactie op een wet die het Rijk zelf niet handhaafde. Boumans verwoordt het scherp: ‘Het kabinet-Schoof heeft in anderhalf jaar veel ellende aangericht op het asieldossier. In de periode onder minister Faber is extreem gedrag genormaliseerd.’ [1] Kamerlid Tom Russcher van FVD stelde inmiddels Kamervragen over het gebrek aan draagvlak voor de spreidingswet en de inzet van dwangmaatregelen [2]. Dat Van den Brink zich dus ‘bijna moet verdedigen voor het uitvoeren van een reeds aangenomen wet’, noemt een betrokkene in Trouw ‘heel apart’ [1].
Vertrouwen herstellen kost tijd
Van den Brink pakt de telefoon op. Dat klinkt simpel, maar het verschil is groot. Na de explosie in Engelen belde hij burgemeester Mikkers persoonlijk om te vragen hoe het ging met de betrokkenen [1]. Mikkers: ‘Dat zijn hele menselijke gesprekken en die stelde ik zeer op prijs.’ [1] Boumans omschrijft een gesprek met de minister als ‘bijzonder’ – simpelweg omdat het normaal verliep: ‘Hij spreekt over rust, reinheid en regelmaat en straalt dat ook uit.’ [1] Van der Pas is iets voorzichtiger: ‘Hersteld vertrouwen in Den Haag? Dat is voor mij nog wat te vroeg. Desondanks is er goed contact en stelt Van den Brink heldere normen.’ [1] Dat zegt genoeg. Vertrouwen bouw je niet in vier weken. Maar een minister die gemeenten belt, brieven stuurt en een wet gewoon uitvoert, is al een begin. Voor de 250 gemeenten die de doelstelling van de spreidingswet nog niet hebben gehaald [3], wordt de komende weken duidelijk of dat ook consequenties heeft. De deadline van 13 juni 2026 nadert snel [1].