JA21 wil gemeenten bevrijden van gedwongen asielopvang met nieuwe initiatiefwet
Den Haag, woensdag, 27 mei 2026.
Rechtse partijen trekken ten strijde tegen de spreidingswet. Hun sterkste argument: dwang lost niets op, het verplaatst alleen het probleem.
Dwang werkt niet, zegt JA21
JA21-Kamerlid Simon Ceulemans heeft op woensdag 27 mei 2026 een initiatiefwet ingediend om de spreidingswet definitief van tafel te krijgen [1]. Hij krijgt daarbij steun van Forum voor Democratie, BBB, DNA en Mona Keijzer [1][3]. De kern van hun bezwaar is simpel: de spreidingswet lost niets op. Ze verplaatst alleen het probleem. “De spreidingswet lost de hoge instroom niet op, maar gooit de gevolgen van die permanent hoge instroom bij gemeenten over de schutting”, zei Ceulemans tegen RTL Nieuws [1]. Stel je voor: jouw gemeente wordt door Den Haag verplicht een azc te bouwen, terwijl de buurt mordicus tegen is. Dat is precies het scenario dat JA21 wil voorkomen. Ceulemans wil dat lokaal draagvlak weer leidend wordt [1]. Geen opvang zonder lokale steun, dat is de boodschap.
De prikkel verdwijnt — en dat is het echte gevaar
Ceulemans heeft nog een tweede, scherper argument. Als het Rijk altijd gemeenten kan dwingen, heeft het kabinet geen enkele reden meer om de instroom zelf aan te pakken [1]. “Op het moment dat het Rijk altijd het wettelijke middel heeft om een gemeente te dwingen tot asielopvang, neemt dat iedere prikkel weg om echt iets aan die instroom te doen”, aldus Ceulemans [1]. Anders gezegd: zolang er altijd ergens een gemeente is die gedwongen kan worden, hoeft Den Haag het probleem nooit écht op te lossen. De spreidingswet werd oorspronkelijk ingevoerd om de druk op de asielopvang te verdelen, met name omdat het aanmeldcentrum in Ter Apel structureel overvol zit [1]. Maar volgens de indieners van de initiatiefwet is dat een pleister op een open wond.
Geen meerderheid — maar de druk op de VVD groeit
De initiatiefwet heeft op dit moment geen meerderheid in de Tweede Kamer [1][2]. De coalitiepartijen, waaronder VVD, D66 en CDA, steunen de spreidingswet vooralsnog [1]. VVD-Kamerlid Ulysse Ellian erkende dat de wet nu van kracht is, maar voegde er hoopvol aan toe: “Hopelijk is er snel een moment dat het niet meer nodig is, dat betekent namelijk dat we de situatie op orde hebben met elkaar” [1]. Ceulemans laat de VVD echter niet zomaar van de haak glippen. “Je kunt niet aan de ene kant zeggen dat opvang vrijwillig moet zijn en aan de andere kant de spreidingswet handhaven”, stak hij de liberalen de oren [1]. Of de VVD uiteindelijk omgaat, is vooralsnog onzeker [alert! ‘de VVD heeft nog geen officieel standpunt gewijzigd; toekomstige stemming onbekend’]. Wat zeker is: de politieke druk op de spreidingswet neemt toe, en gemeenten in het hele land kijken mee.