Europa bouwt zijn eigen defensie: het einde van het amerikaanse vangnet?
Rome, vrijdag, 5 juni 2026.
Italië roept op tot een nieuw Europees militair verbond. Zonder Amerika. Drie jaar geleden voldeden slechts 7 NAVO-leden aan de defensienorm. Nu zijn dat er 22.
Crosetto steekt zijn nek uit
De Italiaanse minister van Defensie Guido Crosetto stuurde in april 2026 een brief naar zijn Europese collega’s en naar de leiders van de EU en de NAVO [1]. De boodschap was helder: Europa moet een eigen continentaal defensiesysteem bouwen. Op 4 juni 2026 herhaalde hij die oproep in een interview [1]. Het nieuwe verbond zou alle 27 EU-lidstaten combineren met 13 niet-EU-landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Turkije en Oekraïne [1]. “We must build a continental Europe of defence”, aldus Crosetto [1]. Dat klinkt groots — en dat is het ook. Maar de timing is niet toevallig. Onder president Trump trekt de Amerikaanse betrokkenheid bij Europa zichtbaar terug. Washington kondigde aan 5.000 van de 35.000 Amerikaanse troepen uit Duitsland terug te trekken [3]. In totaal staan er nog circa 80.000 Amerikaanse militairen op Europese bodem [3]. Ondertussen publiceerde het Pentagon op 23 januari 2026 een nieuwe Nationale Defensiestrategie die de prioriteit buiten Europa legt [2]. Voor Nederland, als NAVO-lid en actieve defensiebijdrager, is dit geen ver-van-mijn-bedshow. Als Washington verder terugtrekt, vult Den Haag — samen met partners — dat gat.
De cijfers liegen niet: Europa herbergt wél
Drie jaar geleden voldeden slechts 7 van de 29 Europese NAVO-leden aan de norm van 2 procent van het bbp voor defensie. Nu zijn dat er 22 [4]. Duitsland overschreed die grens in 2025 voor het eerst sinds 1990 [4]. Spanje verhoogde zijn defensiebudget met 50 procent [4]. De totale defensie-uitgaven van alle NAVO-leden samen bedroegen in 2025 $1.581 biljoen — goed voor meer dan 55 procent van het wereldwijde defensiebudget [4]. Dat is indrukwekkend. Maar geld alleen bouwt geen leger. Europa mist nog altijd voldoende vuurkracht, troepen en ondersteunende capaciteit — met name op het gebied van inlichtingen en verkenning [2]. Europese generaals waarschuwden eind december 2025 dat de dreiging van een Russische militaire aanval op Europees grondgebied het grootst is binnen een kritieke periode van vijf tot zeven jaar [2]. Rusland heeft inmiddels kernwapens naar Belarus verplaatst en bouwt nieuwe militaire infrastructuur langs de grenzen met Finland en de Baltische staten [2]. Het conflict in Oekraïne heeft al 1,2 miljoen slachtoffers gekost aan Russische kant [alert! ‘Dit betreft een schatting uit een beleidsrapport van de ECFR; onafhankelijke verificatie ontbreekt’] [2]. De boodschap uit Brussel en Rome is simpel: wacht niet tot het te laat is.
Nieuw verbond of NAVO hervormd? Het debat is begonnen
Niet iedereen is enthousiast over een volledig nieuw militair verbond naast de NAVO. Onderzoekers van de European Council on Foreign Relations (ECFR) — Rafael Loss, Marta Prochwicz Jazowska en Jana Puglierin — pleiten juist voor een hervorming van de bestaande structuren [2]. Hun voorstel: bouw voort op NAVO-commandostructuren en EU-financiering, creëer subregionale Europese coalities als operationele ruggengraat, en coördineer via een kerngroep van vijf landen: het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië en Polen [2]. In februari 2026 keurde de NAVO al een herstructurering goed waarbij Europese vier-ster-officieren de leiding nemen over de drie Joint Force Commands in Norfolk, Brunssum en Napels [2]. De EU zet ook stappen. De SAFE-faciliteit biedt €150 miljard aan leningen [2]. EU-lidstaten stelden in maart 2026 een defensiegereedheiddoel vast voor 2030 [2]. En het volgende EU-budget wil de defensie-uitgaven vervijfvoudigen naar €131 miljard [2]. Ben Friedman van Defense Priorities vat het nuchter samen: “What Europe could use is the ability to quickly deploy large numbers of troops to Eastern Europe, where a war with Russia is most likely” [3]. Of dat via een nieuw Italiaans verbond gaat of via een hervormd NAVO-raamwerk — daarover beslist Europa de komende maanden. Nederland zit aan tafel. De rekening ook.