Honderdduizenden AI-chips bereikten China via een achterdeurtje dat bijna een jaar openstond
Washington, maandag, 1 juni 2026.
Washington dicht een maas in de wet: Chinese bedrijven kochten massaal Nvidia-chips via buitenlandse dochters. Mogelijk zijn er al honderdduizenden chips doorgesluisd.
Het achterdeurtje: bijna een jaar lang wijd open
In de Verenigde Staten sloot het ministerie van Handel op zondag 31 mei 2026 een opvallend lek in de exportregels voor AI-chips. [1][2] Het probleem begon in mei 2025, toen de regering-Trump besloot de zogeheten ‘AI Diffusion rule’ — een regeling uit de nadagen van Biden die wereldwijde toegang tot AI-chips aan banden legde — niet meer te handhaven. [2][8] Dat opende een achterdeurtje: Chinese techbedrijven konden via hun buitenlandse dochterondernemingen, bijvoorbeeld in Maleisië, gewoon geavanceerde Nvidia Blackwell-chips inkopen zonder exportvergunning. [1][8] Een anonieme branchebron schatte al op 29 mei 2026 dat er mogelijk honderdduizenden chips via deze route zijn doorgesluisd. [1] Chris McGuire, voormalig ambtenaar bij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en expert op het gebied van technologie en nationale veiligheid, sloeg op 24 mei 2026 alarm via sociale media: ‘Chinese companies have been buying these chips, very likely at scale. And because BIS has not updated export control regulations to clearly state what it IS enforcing, all of this was legal.’ [2] Voor Nederlandse bedrijven en investeerders die actief zijn in de halfgeleiderindustrie of in AI-technologie, is dit geen ver-van-mijn-bedshow: de mondiale chipmarkt schudt op haar grondvesten.
Washington dicht het gat — maar de schade is al gedaan
Het Bureau of Industry and Security (BIS) van het Amerikaanse ministerie van Handel publiceerde op 31 mei 2026 nieuwe richtlijnen. [1][2][7] De kern: de exportvergunningsplicht geldt voortaan op basis van de hoofdkantoorlocatie van het moederbedrijf, niet op basis van waar de koper zich bevindt. [8] Concreet betekent dit dat een Chinese techgigant zijn chips niet meer stiekem via een Maleisisch dochterbedrijf kan bestellen. [1][2] Nvidia liet weten al in lijn met de verduidelijkte regels te hebben gehandeld. [2] Een woordvoerder van Nvidia zei: ‘The guidance reaffirms that NVIDIA’s sales and vetting process is correct – consistent with our existing approach, licences are required to ship controlled products to PRC-headquartered companies.’ [2] AMD, Intel en chipfabrikant TSMC weigerden commentaar te geven. [2][8] Er is één belangrijke kanttekening: de nieuwe regels verplichten niemand om al verzonden chips terug te halen. [8] De honderdduizenden chips die mogelijk al in Maleisische datacenters van Chinese bedrijven draaien, blijven daar gewoon staan. [alert! ‘Het exacte aantal doorgesluisde chips is niet officieel bevestigd; het betreft een schatting van een anonieme branchebron’] McGuire vatte het nuchter samen: ‘This clarification does make clear that Blackwell shipments to China-headquartered companies outside of China are now illegal again – which is good, although obviously we have to see how many shipments have already gone to assess how much damage was done.’ [2]
China zet in op eigen chips — en dat raakt ook Europa
China zit niet stil. Onder druk van de Amerikaanse exportbeperkingen investeren Chinese techbedrijven als Huawei, Cambricon Technologies en Moore Threads volop in zogeheten ASIC-chips: application-specific integrated circuits, op maat gemaakte chips die minder afhankelijk zijn van Amerikaanse technologie. [3] Waar een GPU — zoals die van Nvidia — breed inzetbaar is voor allerlei taken, is een ASIC geoptimaliseerd voor één specifieke toepassing. [3] Het doel is duidelijk: een zelfvoorzienend Chinees chip-ecosysteem bouwen dat topmodellen als DeepSeek en Alibaba’s AI-systemen kan ondersteunen, zonder dat Washington daar een vinger tussen kan steken. [3] Voor Nederland is dit relevant, omdat bedrijven als ASML een cruciale rol spelen in de mondiale chipproductieketen. [GPT] De escalerende chipoorlog tussen Washington en Peking vergroot de druk op westerse bedrijven om positie te kiezen — en dat heeft directe gevolgen voor Nederlandse exportstrategieën, investeringsbeslissingen en de toegang tot technologie die steeds vaker als strategisch wapen wordt ingezet.